Syphilis

1.1 Asalka Daraasadda waxeey cadeeyneeysaa waamaxay [waraabow] 

 Warabadu waa Caabuqa Galmada La Kala Qaado (STI) oo ay keento Bakteeriyada Treponema Palladium. Dumarka uurka leh ee uu ku dhaco, waxay sababtaa ilmo iska soo ridid ​​lama filaan ah, ilmo dhasha, dhalmada ka hor, caabuqyada ku dhasha iyo sidoo kale waxay kordhisaa khatarta ah in caabuqa HIV-ga uu ku dhaco. Ururka Caafimaadka Adduunka waxa uu ku talinayaa in la baaro waraabowga.

waxaa Lagu Sameeyay Rugta Koowaad ee Rch/Mch Sida ugu Horreyso ee Saddexda bilood ee ugu horreeya, oo lagu celiyo Saddexda bilood ee hore iyo  saddexaad ee ku xista si loo ogaado caabuqyada ama caabuqa soo noqnoqda ee la helay xilliga uurka iyo sidoo kale waxaa la sameeyaa inta lagu jiro bixinta kuwa seegay fursada inta lagu jiro rugta Rch/Mch si loogu oggolaado goor hore Ogaanshaha iyo Daaweynta Hooyada iyo Dhallaanka Cusub

Waraawadu wali waa sababta ugu horraysa ee dhimashada dhalmada ka hor xiliga dhalmada iyo xanuunka adduunka oo dhan in kasta oo la heli karo lana awoodi karo hababka ogaanshaha iyo daawaynta haweenka uurka leh. Hay’adda caafimaadka adduunka ee WHO ayaa ku qiyaastay in 2 milyan oo haween uur leh ay sannadkiiba qaadaan xanuunka waraabowga adduunka oo dhan iyadoo ku dhawaad ​​1.2 milyan oo ka mid ah dadka uu ku dhaco cudurkan ay u gudbiyaan dhallaanka. Uurka,

Cudurka waraabowga hooyada ayaa walaac gaar ah ka leh wadamada soo koraya maadaama ay u horseedi karto ilmo iska soo ridid ​​lama filaan ah, bakhti dhalasho, dhimashada ilmaha dhashay, ama cudur ku dhaca dhallaanka; Warbixin dhawaan ka soo baxday Soomaaliya ayaa lagu qiyaasaa in ilaa 60 ka mid ah dhalmada aan dhalan uu keeno waraabowga (CDC, 2014). Baadhitaanka waraabowga waa xeelad wax ku ool ah oo lagaga hortagayo natiijada xun ee caabuqa ee haweenka uurka leh oo ay ku jirto caabuq ku dhasha ilmaha dhasha. Waa Qayb Ka mid ah Xidhmada Muhiimka ah ee Daryeelka Uurka U Hoggaaminayo

1.2=tijaabooyinka cilmi baaris waraaboowga 

Ogaanshaha In ka badan 80 Caabuqa Aamusan Baadhitaanka Waxa Sameeya Tijaabooyin Gaar Ah Oo Aan Treponemal Gaar Ahayn Inta Badan Plasma Reagin (RPR) iyo Tijaabada Shaybaarka Cilmi-baarista Cudurrada Venereal (VDRL) Tijaabooyinku waxay ogaadaan ku dhawaad ​​dhammaan kiisaska waraabowga hore laakiin waxay masuul ka yihiin natiijooyinka wanaagsan ee beenta ah iyo fasiraadda khaldan sidaa darteed Baahida Imtixaanka Xaqiijinta ee Tijaabada Treponemal ee Degdega ah inta badan Treponemal Palladium Haemagglutination Assay (TPHA) Waxay qaadanaysaa 10-45 maalmood in caabuqa waraabowga laga helo in lagu ogaado baadhitaanada dhiiga Mar haddii Imtixaanka hore aanu dammaanad qaadin Maqnaanshaha...

1.3;Bakteeriyada

Noocyada loo yaqaan 'Treponema pallidum subspecies pallidum' waa qaab wareegsan, Gram-negative, bakteeriyada mobilada aadka u sareysa.  Saddex cudur oo kale oo bini aadam ah ayaa waxaa sababa isku-darka Treponema pallidum, oo ay ku jiraan  ( noocyada kaladuwan ee ), pinta ( subspecies carateum ) iyo bejel <Aspepspepeses Si ka duwan noocyada pallidum, ma keenaan cudur neerfayaasha. Bini-aadamku waa kaydka kaliya ee dabiiciga ah ee loo yaqaan 'pallidum pallidum'. Ma awoodo inay noolaato wax ka badan maalmo aan marti la lahayn. Tan waxaa sabab u ah hidde-wadaha yar ee ku guuldareysiga inay soo dejiso wadooyinka dheef-shiid kiimikaadka ee lagama maarmaanka u ah in inta badan laga dhigo nafaqeeyayaasheeda. Waxay leedahay

1'4;Baadhista

Cudurka loo yaqaan 'waraabowga' way adag tahay in lagu baaro caafimaad ahaan inta lagu jiro caabuqa hore. 

Xaqiijinta waa iyada oo loo marayo tijaabooyinka dhiigga ama kormeerka muuqaalka tooska ah iyadoo la adeegsanayo [microscopy-ka] mugdiga ah. Tijaabooyinka dhiiga ayaa inta badan la isticmaalaa, maadaama ay fududahay in la sameeyo.  Tijaabooyinka ogaanshaha ma awoodaan inay kala saaraan marxaladaha cudurka

Tijaabada dhiiga

Tijaabooyinka dhiiga waxaa loo qaybiyaa tijaabooyin aan caadi ahayn iyo tijaabooyin treponemal. 

Tijaabooyinka Nontreponemal ayaa markii hore la isticmaalaa, waxaana ku jira shaybaarka cilmi baarista cudurka venereal  VRL  iyo tijaabooyinka plasma ee degdega ah  RPR . Waxyaabaha beenta ah ee ku saabsan tijaabooyinka nontreponemal waxay ku dhici karaan qaar ka mid ah caabuqyada fayraska, sida varicella  chickenpox  iyo jadeecada. Waxyaabaha beenta ah waxay sidoo kale ku dhici karaan cudurka lymphoma, qaaxada, duumada, endocarditis, cudurka unugyada isku xira, iyo uurka. 

Sababta oo ah suurtagalnimada in la helo waxyaabo been abuur ah oo leh tijaabooyin aan caadi ahayn, xaqiijin ayaa looga baahan yahay tijaabada treponemal, sida treponemal pallidum walxaha walxaha ka hortagga ( TPDHA ) ama tijaabada nuugista jirka ee tijaabada jirka ee ( FTA-Abs ). Tijaabada ka hortagga antibody-ka ee Treponemal waxay badanaa noqotaa mid togan laba ilaa shan toddobaad kadib caabuqa bilowga ah.  Neurosyphilis waxaa lagu ogaadaa iyadoo la helo tiro aad u badan oo leukocytes ( si caadi ah loo yaqaan 

Tijaabada tooska ah

Qalabka microscopy-ka mugdiga ah ee dareeraha serous ee ka soo baxa chancre ayaa loo isticmaali karaa in lagu sameeyo ogaanshaha degdegga ah.  Cisbitaalada had iyo jeer ma hayaan qalab ama xubno shaqaale khibrad leh, waana in tijaabada lagu sameeyaa 10 daqiiqo gudahood laga bilaabo inta laga helayo muunadda.  Laba baaritaan oo kale ayaa lagu sameyn karaa muunad ka timid chancre: tijaabooyinka tooska ah ee loo yaqaan 'fluorescent antibody ( DFA ) iyo falcelinta silsiladda polymerase ( PCR ).  DFA waxay isticmaashaa unugyada difaaca jirka ee lagu calaamadiyey fluorescein, kuwaas oo ku dhegan borotiinno waraabowga gaar ah, halka PCR ay 

Ka Hortagga

 Tallaal

Laga bilaabo 2018, ma jiro wax tallaal ah oo waxtar u leh ka hortagga. Dhowr tallaal oo ku saleysan borotiinnada treponemal waxay yareeyaan horumarka nabarrada ee nooca xayawaanka laakiin cilmi baaris ayaa sii socota. 

  Galmo

Isticmaalka kondhomku wuxuu yareeyaa suuragalnimada gudbinta inta lagu jiro galmada, laakiin ma baahiyo halista.  Xarumaha Xakamaynta iyo Kahortaga Cudurrada ( CDC ) waxay leedahay, "Isticmaalka saxda ah ee joogtada ah ee cinjirka  'latex' wuxuu yareyn karaa halista waraabowga kaliya marka la ilaaliyo goobta cudurka ama goobta soo-gaadhista suurtagalka ah. Si kastaba ha noqotee, xanuun waraabowga ah oo ka baxsan aagga ay dabooleen cinjirka  'latex' ayaa wali u oggolaan kara gudbinta, sidaa darteed taxaddar waa in la adeegsadaa xitaa marka la isticmaalayo kondhom. "

Ka fogaanshaha xiriirka jirka ee qofka cudurka qaba wuxuu wax ku ool u yahay yareynta gudbinta waraabowga. CDC-da ayaa leh, "Qaabka ugu habboon ee looga fogaado gudbinta cudurrada galmada lagu kala qaado, oo ay ku jiraan waraabowga, waa in laga fogaadaa 

 Cudurka ku dhaca 

Cudurka waraabowga ee ilmaha dhasha ah waxaa laga hortagi karaa iyadoo la baarayo hooyooyinka inta lagu jiro uurka hore iyo daaweynta kuwa cudurka qaba.  Hawlaha Adeegyada Ka Hortagga Mareykanka ( USPSTF ) waxay si adag ugu talineysaa baarista guud ee dhammaan haweenka uurka leh,  

halka Ururka Caafimaadka Adduunka ( WHO ) ay ku talineyso in haweenka oo dhan lagu tijaabiyo booqashadooda ugu horreysa ee dhalmada iyo mar labaad saddexda bilood ee hore iyo saddexaad bilood ee  ku xigta   Haddii ay wanaagsan yihiin, waxaa lagu talinayaa in la-hawlgalayaasheeda sidoo kale la daaweeyo.

 waraabowga ku jira ee ku jira cudurka 'congenital' wali waa ku badan yahay adduunka soo koraya, maadaama haween badani aysan helin daryeel ka hor dhalmada gabi ahaanba, daryeelka dhalmada ka hor kuwa kale ee ay helaan kuma jiraan baaritaanka.  Waxay wali mararka qaarkood ku dhacdaa adduunka horumaray, maadaama kuwa ay u badan tahay inay helaan waraabowga ay u badan tahay inay helaan daryeel inta uurka la leeyahay.  Tallaabooyin dhowr ah oo lagu kordhinayo helitaanka imtixaanka ayaa u muuqda kuwo wax ku ool ah yareynta heerarka waraabowga ku-meel-gaarka ah ee waddamada dakhligoodu hooseeyo illaa kuwa dhexe.  Tijaabada daryeelka-daryeelka si loo ogaado waraabowga waxay u muuqatay mid la isku halleyn karo in kasta oo cilmi baaris dheeri ah loo baahan yahay si loo qiimeeyo wax ku oolnimadeeda iyo hagaajinta natiijooyinka hooyooyinka iyo dhallaanka. 

 Baadhitaanka [screenin]

Syphilis waa cudur la sheegi karo dalal badan, oo ay ku jiraan Kanada,  Midowga Yurub,  iyo Mareykanka.  Tani macnaheedu waa bixiyeyaasha daryeelka caafimaadka waxaa looga baahan yahay inay ogeysiiyaan mas'uuliyiinta caafimaadka dadweynaha, taas oo markaa si habboon u siin doonta ogeysiinta lammaanaha qofka.  Dhakhaatiirta ayaa waliba ku dhiiri gelin kara bukaanka inay u diraan la-hawlgalayaasheeda si ay u raadsadaan daryeel.  Dhowr istiraatiijiyadood ayaa la helay si loo wanaajiyo dabagalka baaritaanka 

Daaweynta,

Qaab  chemotherapy, ah, meerkurida aasaasiga ah waxaa badanaa loo isticmaalaa in lagu daaweeyo waraabowga Yurub goor hore oo ku saabsan cudurka faafa, marka tan la eegona waxay ahayd mid wax ku ool ah. 

Meerkuriga ayaa ah mid aad looga hortago microbial, marxaladaha hore ee caabuqa ayaa mararka qaar ku filnaa joojinta horumarka cudurka markii lagu dabaqo canker ama dhaawacyo kale. Mar haddii bakteeriyada ay hesho foothold xoog leh, si kastaba ha noqotee, xaddiga iyo qaababka meerkurida lagama maarmaanka u ah xakameynta horumarkeeda ayaa dhaaftay awoodda aadanaha ee u adkaysiga birta sunta ah, daaweyntuna waxay noqotay mid ka sii xun oo ka sii daran cudurka. Sunta meerkurida ee caafimaad ahaan loo habeeyay ayaa sidoo kale noqotay mid baahsan, kumanaanna waxay 

Infekshannada hore

Daaweynta safka hore ee waraabowga aan la isku halleyn karin ( marxaladaha hoose ama sare ) wali waa hal qaadasho oo ah intramuscular benzathine benzylpenicillin. Doxycycline iyo tetracycline waa xulasho kale oo loogu talagalay kuwa xasaasiyadda ku leh penicillin; Khatarta cilladaha dhalashada awgeed, kuwan laguma talinayo haweenka uurka leh. Resistance to macrolides, rifampicin, iyo clindamycin ayaa had iyo jeer jira. Ceftriaxone, oo ah jiilka saddexaad ee cephalosporin antibiyootig ah, ayaa laga yaabaa inay waxtar u yeelato daaweynta ku saleysan penicillin. Waxaa lagu talinayaa in qofka la daaweeyay uu ka fogaado galmo ilaa ay ka bogsato nabarrada.

Infekshannada dambe

Wixii loogu talagalay neurosyphilis, sababtuna tahay qulqulka liita ee benzathine penicillin ee nidaamka neerfaha dhexe, kuwa ay saameeyeen waxaa la siiyaa qiyaaso badan oo ah penicillin-ka xididka ugu yar 10 maalmood. Haddii qofku xasaasiyad ku leeyahay penicillin, ceftriaxone waa la isticmaali karaa ama la isku dayi karaa in la isku dayo in la isku dayo. Soo bandhigid kale oo soo daahay ayaa lagu daaweyn karaa hal toddobaad oo hal mar ah intramuscular benzathine penicillin muddo saddex toddobaad ah.  Daaweynta marxaladan waxay kaliya xaddideysaa horumarka cudurka oo waxay saameyn xadidan ku leedahay waxyeelada horey u dhacday.  Daaweynta serologic-ka waxaa lagu qiyaasi karaa marka titers-ka aan-treponemal-ka ay hoos ugu dhacaan 4 ama ka badan 6 – 12 bilood waraabowga hore ama 12 – 24 bilood oo waraabowga dambe ah.

Uurka

Penicillin waa daaweyn wax ku ool ah oo loogu talagalay waraabowga uurka laakiin ma jiro wax heshiis ah oo ku saabsan qiyaasta ama dariiqa gaarsiinta ay ugu waxtarka badan tahay.

Taariikhda[waraabowga]

Asalka waraabowga waa la isku khilaafsan yahay. Syphilis wuxuu joogaa Ameerika kahor xiriirka Yurub, waxaana laga yaabaa inay ka soo kaxeyso Ameerika ilaa Yurub ilaa somalia shaqaalaha markabka Christopher Columbus ee socdaalka Mareykanka, ama waxaa laga yaabaa inay hore uga jirtay Yurub laakiin aan la aqoonsan ilaa waxyar ka dib soo laabashada Columbus. Kuwani waa qiyaasaha Columbian iyo pre-Columbian, siday u kala horreeyaan. Qiyaasta Columbian-ka waxaa si wanaagsan u taageeraya caddeynta iyo natiijooyinka ka soo baxay sayniska phylogenetic waxay soo jeedinayaan inay dhab ahaantii tahay cudur cusub oo adduunka ah.

Waqtiga imaatinka waraabowga ee Yurub runtii waxay taageertaa aragtida kore, Columbus markii ay safartay 1492. Diiwaannadii ugu horreeyay ee qoraal ah ee ka dillaacay waraabowga Yurub wuxuu ka dhacay 1494 ama 1495 magaalada Naples, Italy, intii lagu jiray duulaankii Faransiiska ( Dagaalkii Talyaaniga ee 1494 – 98 ). Tan iyo markii la sheegay inay ku faafeen ciidamada Faransiiska, waxaa markii hore loogu yeeray "cudurka Faransiiska" dadka reer Naples. Cudurku wuxuu gaadhay London sanadkii 1497 waxaana laga duubay Isbitaalka St Batholomew isagoo cudurka qaba 10 ka mid ah 20ka bukaan. [80 ] Sanadkii 1530, magaca xoola-dhaqatada "asyphilis" ( magaca astaamaha ) waxaa markii ugu horreysay u adeegsaday dhaqtarka talyaaniga iyo gabayaaga Girolamo Fraceroro inuu yahay cinwaanka gabaygiisa Latin ee dactylic hexameter Syphilis sive morbus gallicus ( Syphilis ama Faransiis Cudurka ) oo qeexaya faafitaanka cudurka Talyaaniga. Boqortooyada Ingiriiska waxaa sidoo kale loogu magac daray "Great Pox".

1.3 Ujeedada daraasadda 

Marka aan soo gaba gabeeyno cilmi-baristan waxaan dooneyna inaan in aad awood buuxda u yeelato  dhibaatada iyo kahortagga caabuqa TreponemaPallidum ee haweenka uurka leh.